Rok 2026 zapowiada się jako jeden z najbardziej przełomowych w historii polskiego prawa pracy. Po latach dyskusji i projektów legislacyjnych w życie mają wejść zmiany, które wpłyną na prawa i obowiązki zarówno pracowników, jak i pracodawców. Nowelizacje obejmują m.in. zasady wypłaty ekwiwalentu za urlop, zasady liczenia stażu pracy, uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) oraz sposób traktowania umów cywilnoprawnych i B2B. Poniżej prezentujemy przegląd najważniejszych reform wraz z wyjaśnieniami ich praktycznego znaczenia.
Zmiany w Kodeksie Pracy 2026 – nowe zasady wypłaty ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy
Jedną z kluczowych zmian w Kodeksie pracy, która ma obowiązywać od 1 stycznia 2026, jest nowa zasada wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Aktualnie prawo wskazuje jedynie, że pracownik ma prawo do ekwiwalentu, ale nie precyzuje terminu jego wypłaty, co często generowało problemy praktyczne i błędy w rozliczeniach.
Zgodnie z nowymi przepisami:
termin wypłaty ekwiwalentu będzie powiązany z terminem wypłaty wynagrodzenia, co oznacza, że ekwiwalent może być wypłacony razem z ostatnią pensją pracownika; jeśli ten termin przypada przed zakończeniem stosunku pracy, pracodawca będzie miał 10 dni od dnia zakończenia umowy na wypłatę ekwiwalentu.
Takie rozwiązanie ma uprościć procedury rozliczeniowe dla działów kadrowo-płacowych, ograniczyć błędy i zmniejszyć konieczność wykonywania dodatkowych przelewów po ustaniu zatrudnienia.
Dodatkowo ustawa przewiduje możliwość składania różnych dokumentów i informacji w formie elektronicznej zamiast tradycyjnej „pisemnej”, co ma poprawić komunikację między pracodawcą, pracownikiem i PIP.
Zmiany w liczeniu stażu pracy i uprawnieniach z tego tytułu – bardzo ważna zmiana w Kodeksie Pracy 2026
Kolejna bardzo istotna zmiana dotyczy sposobu ustalania stażu pracy. Od 2026 roku Kodeks pracy ma zacząć wliczać do stażu okresy, które dotychczas były poza tym systemem, w tym:
- okresy prowadzenia własnej działalności gospodarczej,
- okresy pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia czy umowa o dzieło,
- inne formy współpracy zleconej, także B2B.
Zmiany te będą miały konkretne konsekwencje:
- wpływają na wymiar urlopu wypoczynkowego (20 lub 26 dni zależnie od stażu),
- mogą zwiększyć okresy wypowiedzenia,
- wpływają na prawo do nagród jubileuszowych i innych świadczeń zależnych od długości pracy.
Nowe przepisy dotyczące stażu pracy mają się stopniowo wdrażać: od 1 stycznia 2026 r. dla sektora publicznego i od 1 maja 2026 r. dla sektora prywatnego, co daje organizacjom czas na przygotowanie się do ich implementacji.
Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy od 2026 roku?
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych i szeroko komentowanych elementów reform miało być znaczące rozszerzenie uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Od 2026 roku inspektorzy pracy mieli uzyskać możliwość samodzielnego przekształcania umów cywilnoprawnych i umów B2B w umowę o pracę decyzją administracyjną, bez konieczności kierowania sprawy do sądu.
To by oznaczało, że jeśli PIP uzna, iż stosunek pracy faktycznie ma cechy klasycznego stosunku pracy (np. podporządkowanie, stałe miejsce i czas wykonywania obowiązków), umowa B2B lub zlecenie może zostać zakwalifikowane jako umowa o pracę z mocą od daty wydania decyzji. Takie przekształcenie pociągałoby za sobą natychmiastowe skutki prawne i finansowe: konieczność zapłaty składek ZUS i podatków, wypłata wszystkich świadczeń pracowniczych (urlopy, nadgodziny itd.) oraz potencjalne kary za naruszenie prawa pracy. Przedsiębiorcy musieliby więc pilnie audytować swoje umowy cywilnoprawne i współpracę B2B, aby uniknąć niepożądanych decyzji PIP i kosztownych konsekwencji.
Reforma PIP budzi też debatę publiczną i prawną, ponieważ dotyczy równowagi między elastycznością rynku pracy a ochroną praw pracowników. Z tego względu na tę chwilę odrzucono reformę w całości.
Inne zmiany w Kodeksie Pracy w 2026 roku i ich wpływ na pracowników i pracodawców
Poza powyższymi kluczowymi zmianami w prawie pracy na 2026 rok przewidziane są także:
- podwyżki płacy minimalnej, co bezpośrednio wpłynie na budżety firm i zasady wynagradzania pracowników,
- większe obowiązki informacyjne i nowe zasady komunikacji elektronicznej między pracodawcą a pracownikiem,
- liczne projekty ustaw i dyrektyw dotyczące zarówno ochrony praw pracowników, jak i przejrzystości warunków zatrudnienia, co może wymagać aktualizacji wewnętrznych regulaminów i procedur;
Jakie konsekwencje niosą zmiany w Kodeksie Pracy 2026?
Nowelizacje Kodeksu Pracy zaplanowane na 2026 rok są obszerną reformą obejmującą zarówno kwestie urlopowe, zasady wypłaty ekwiwalentów, jak i fundamentalne zmiany dotyczące stażu pracy przy umowach cywilnoprawnych i samozatrudnieniu. Ważne, aby każdy z nas był świadomy nadchodzących zmian i w wirze codziennych obowiązków zdążył się do nich dostosować.
2026 rok to nie tylko czas rewolucji w Kodeksie Pracy – to także znakomity czas na rozwój zawodowy – zapraszamy na kursy stacjonarne i online. Niech Nowy Rok rozpocznie się z nowymi celami edukacyjnymi, planami rozwoju i konsekwentną kontynuacją tego, co rozpoczęliśmy wcześniej.