Jak budować pewność siebie na scenie i przed kamerą?

Wystąpienia publiczne i praca przed kamerą to wyzwania, które potrafią onieśmielić nawet osoby doświadczone w komunikacji. Strach przed oceną, trema, napięcie mięśni czy niepewność głosu – to naturalne reakcje organizmu. Na szczęście pewność siebie można wypracować, korzystając z technik stosowanych przez aktorów, prezenterów i mówców. Jednym ze słynnych mówców, motywatorów i wybitnych sprzedawców – Brian Tracy – w swoich książkach dużą uwagę poświęca właśnie budowaniu pewności siebie. Dzisiaj i my przyjrzymy się temu zagadnieniu, czerpiąc z doświadczenia Tracy’ego oraz wiedzy naukowej, i odpowiemy sobie na pytania: jak budować pewność siebie na scenie i na co dzień oraz czy każdy może stać się pewną siebie osobą?

Skąd bierze się brak pewności siebie?

Małe dzieci nie borykają się z problemem braku pewności siebie. Dzieci mogą być nieśmiałe, ale to cecha charakteru, która nie jest – wbrew pozorom – ściśle skorelowana z brakiem pewności siebie. Ten nabywany są wraz z negatywnymi doświadczeniami. Nadmierna krytyka rodziców, nauczycieli i innych osób, a także brak wsparcia w przekuwaniu pomyłek w cenną lekcję, a nie w porażkę sprawia, że tracimy pewność siebie, a „zyskujemy” nadwrażliwość – zaczynamy przejmować się opinią innych bardziej, niż jest to konieczne i od opinii innych, a nie własnych przekonań uzależniamy kolejne decyzje i działania.

To dobra wiadomość! Oznacza ona, że każdy z nas ma „zdolność” pewności siebie, którą trzeba odkryć na nowo – odbudować. Czego się oduczyliśmy, możemy ponownie się nauczyć. Oczywiście każdy z nas ma indywidualne cechy, które proces ten mogą przyspieszyć, ale naprawdę każdy z nas może pewność siebie wyćwiczyć.

Jak wyćwiczyć pewność siebie krok po kroku?

Istnieje mnóstwo sposobów na budowanie pewności siebie – część jest uniwersalna dla nas wszystkich, bez względu na zawody, zajęcia i zadania, jakie podejmujemy. Nauczyciele i wykładowcy akademiccy, kierownicy i menagerowie, prawnicy występujący na sali sądowej, ale i sprzedawcy, którzy najczęściej występują przed jednoosobową publicznością mierzą się z takimi samymi trudnościami, jak aktorzy. Ale wiemy już, że pewności siebie możemy się nauczyć, możemy ją wypracować – to kompetencja, którą możemy budować stopniowo, krok po kroku.

Trema jest naturalna – pewność siebie to nie brak tremy, a umiejętność radzenia sobie z tremą

Wielu początkujących mówców uważa, że pewność siebie oznacza brak stresu. To mit. Nawet doświadczeni aktorzy i prezenterzy odczuwają tremę – różnica polega na tym, że nauczyli się ją kontrolować. Dlatego w budowaniu pewności siebie na scenie, należy podejmować praktyki, które pozwalają wyciszyć stres i przejąć nad nim kontrolę.

Praktyczna wskazówka:

• tuż przed wejściem na scenę wykonaj kilka głębokich wdechów nosem i powolnych wydechów ustami,
• skup uwagę na oddechu, nie na publiczności – to pomoże uspokoić ciało i myśli.

Pracuj z ciałem w budowaniu pewności siebie – mowa ciała mówi więcej niż słowa

Aż 70% komunikacji to sygnały niewerbalne – a niektóre badania mówią nawet o 90%. To, jak stoisz, jak poruszasz rękami i gdzie patrzysz, wpływa na odbiór Twojego przekazu. Pewność siebie na scenie to nie tylko ton głosu, ale także postawa i gestykulacja.

Najważniejsze elementy mowy ciała:

• otwarta postawa – ramiona lekko cofnięte, broda uniesiona, nogi stabilnie rozstawione, wyprostowane plecy,
• kontakt wzrokowy – na scenie: przenoś wzrok po sali, nie fiksuj się na jednej osobie,
• naturalne gesty – podkreślaj nimi wypowiedź, ale nie przesadzaj, zbyt intensywna gestykulacja może rozpraszać,
• uśmiech – poza sceną, prezentując swój projekt w pracy, idąc na rozmowę rekrutacyjną czy próbując umówić się na ważne spotkanie, uśmiech będzie Twoim ogromnym sprzymierzeńcem, którego nie należy lekceważyć!

Ćwiczenie:

Stań przed lustrem i przez minutę opowiadaj o dowolnym temacie, zachowując otwartą postawę. Następnie nagraj się i zobacz, jak wygląda Twoja ekspresja – to najlepszy sposób na rozwijanie samoświadomości.

Wzmocnij głos – pewność siebie zaczyna się od brzmienia

Silny, stabilny głos jest jednym z najważniejszych narzędzi w budowaniu autorytetu i wiarygodności. Osoby mówiące zbyt cicho lub zbyt szybko wydają się mniej pewne siebie, nawet jeśli mają świetny przekaz.

Jak pracować nad głosem?

• zadbaj o oddech przeponowy – dzięki niemu głos brzmi głębiej i spokojniej,
• ćwicz dykcję – wyraźne mówienie dodaje pewności i sprawia, że słuchacze Cię rozumieją,
• nagrywaj się – regularne odsłuchiwanie swoich nagrań pozwala wychwycić błędy, tempo i nieświadome „wypełniacze” (np. „eee”, „yyy”).

Wizualizacja i afirmacja – to naprawdę działa!

Pewność siebie przed kamerą i na scenie zaczyna się w głowie. Nawet najlepiej opanowana technika nie pomoże, jeśli w myślach towarzyszy Ci krytyk.

Sprawdzone metody mentalne w budowaniu pewności siebie:

• wizualizacja sukcesu – wyobraź sobie, że wychodzisz na scenę, uśmiechasz się i publiczność reaguje pozytywnie; powtarzaj sobie „lubię siebie”, „jestem w tym dobry”,
• powtarzanie afirmacji – np. „Jestem dobrze przygotowany, mówię spokojnie, ludzie chcą mnie słuchać”,
• emocjonalizacja – świadome wywoływanie w sobie pozytywnych uczuć związanych z udanym wystąpieniem już przed wejściem na scenę, co pomaga zastąpić strach poczuciem entuzjazmu i zadowolenia.

Trenerzy wystąpień publicznych często powtarzają, że najwięcej stresu pochodzi z nadmiernego skupienia na sobie. Przenieś uwagę z „jak wypadnę” na „co chcę przekazać”. Gdy Twoim celem stanie się komunikacja, nie autoprezentacja – stres się zmniejsza. Co ważne: publiczność przychodzi do kina i teatru z pozytywnym nastawieniem – widzowie chcą Cię oglądać. Gdy to sobie uzmysłowisz, o entuzjazm i wiarę w siebie będzie znacznie łatwiej.

Przygotowanie merytoryczne daje spokój i buduje pewność siebie

Nie ma lepszej recepty na pewność siebie niż dobre przygotowanie. Znaj treść swojego wystąpienia, miej plan i strukturę – to pozwoli Ci reagować elastycznie nawet wtedy, gdy coś pójdzie niezgodnie z planem. Przed prezentacją na spotkaniu biznesowym, przygotuj konspekt – przed wyjściem na scenę, naucz się dobrze roli.

Jak budować pewność siebie na scenie? Podsumowanie

Pewność siebie w wystąpieniach publicznych to umiejętność, którą można trenować, podobnie jak inne kompetencje. Kluczowe jest uświadomienie sobie, że trema i lęk przed wystąpieniem są naturalne nawet u bardzo doświadczonych wykonawców, ale da się je przezwyciężyć poprzez świadome przygotowanie i praktykę.

Ważnym elementem pracy nad pewnością siebie jest jasne uświadomienie sobie własnej motywacji i sensu wystąpienia. Gdy temat, który prezentujesz, jest dla Ciebie ważny i chcesz się nim podzielić z publicznością, łatwiej jest mówić z przekonaniem i naturalnością.

Dodatkowe, praktyczne wskazówki, jak budować pewność siebie:

• ćwicz regularnie – jak sportowiec. Każde wystąpienie to trening,
• zbieraj doświadczenia – nawet małe prezentacje online uczą obycia z kamerą,
• proś o informację zwrotną – konstruktywna krytyka pozwala rosnąć,
• ucz się od najlepszych – warsztaty i kursy aktorskie doskonalą warsztat i oswajają z publicznymi wystąpieniami,
• dbaj o ciało i umysł – sen, zdrowa dieta i aktywność fizyczna pozytywnie wpływają na dobre samopoczucie i energię sceniczną.

Pewność siebie na scenie i przed kamerą to kompetencja, którą można rozwijać. Dzięki pracy z oddechem, ciałem i głosem, a także mentalnemu przygotowaniu, można przekształcić tremę w pozytywną energię. Najważniejsze to działać, próbować i obserwować postępy. Każde wystąpienie, nawet nieidealne, przybliża Cię do swobody, która jest esencją pewności siebie. Zapraszamy na Kurs przygotowujący do praktycznej części egzaminu do Akademii Sztuk Teatralnych i innych szkół aktorskich, na którym również będziesz mieć okazję do budowania pewności siebie na scenie i zdobywania innych cennych w zawodzie aktora umiejętności.

---